Mediargus


Antwerpen, Limburg, Nationaal, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant/Brussel, West-Vlaanderen

DE PAUS HEEFT (GEDEELTELIJK) GELIJK

27-03-2009 Pag. 53

De paus mag dan wel niet altijd gelijk hebben, volgens LUC BONNEUX heeft hij toch wel een punt wanneer hij een deuk slaat in het blinde geloof in condooms om de Afrikaanse aidsepidemie te stuiten.

Condooms zijn

nuttig voor

groepen die een hoog risico lopen, vooral prostituees

Tot mijn verbazing gaan zes Belgische partijen de paus op het matje roepen. Daarvan gaat die mens wakker liggen. De Belgische politiek is momenteel de risée van de hele wereld. Het condoomgeloof dient enkel voor buitenlands gebruik door de blanke hulpverlener. Ik zal de lastige feitjes herhalen. Epidemiologie kent het onderscheid tussen theoretische en praktische werkzaamheid. Gespannen over stalen dildo's in een lab werken condooms perfect, gespannen over opgewonden vlees van onervaren koppels loopt er nogal wat mis. Condooms zijn nooit goede contraceptiva geweest. De kans om zwanger te worden bij consistent condoomgebruik was na één jaar 6procent. Als je er zwanger van kunt worden, kun je er hiv van krijgen. Bij ervaren koppels in vaste relaties waarbij de man seropositief is door besmette bloedproducten, wordt na één jaar consistent condoomgebruik ongeveer 1procent van hun vrouwelijke partners hiv seropositief. Doe er alcohol bij, gebrek aan ervaring, meer hormonen dan verstand, en de kans om besmet te worden loopt in de percenten. Safe sex gelijkstellen met condooms is, excusez le mot, gevaarlijk gelul.

Epidemiologie kent ook het onderscheid tussen een bevolkingsstrategie en een hoog risico-strategie. Bij een hoog risicostrategie richt je je op een beperkte doelgroep met een groot probleem. Dat zet weinig zoden aan de dijk voor de bevolking omdat het een minderheid betreft. De bevolking is gediend met een bevolkingsstrategie omdat iedereen kan profiteren. Condooms zijn nuttig voor groepen die hoog risico lopen, vooral prostituees. Een gezonde seksuele levensstijl, door Mieke Vogels beeldig samengevat als 'eerst blabla, dan boemboem', loont voor de hele bevolking.

De eerste artikels over de aidsepidemie in Afrika verschenen 26 jaar geleden. Wij hebben sindsdien geen enkele tastbare invloed uitgeoefend op de hiv-epidemie in Afrika.. Dat is gedeeltelijk omdat wetenschap werd vervangen door ideologie. Terwijl de morele aanmatiging van de ayatollah's van het condoomgeloof die van de Paus doet verbleken, hebben zij gefaald om ook maar ergens in Afrika een effect van condooms op de epidemie aan te tonen. Dat is niet bij gebrek aan mogelijkheden: het effect van mannenbesnijding werd wel aangetoond. Waarom verspreidde hiv zich buiten Afrika nergens in de algemene bevolking? Hiv spreidt door trio's: je hebt een besmette partner nodig om het te krijgen, je hebt een tweede partner nodig om het virus door te geven. Geen trio, geen verspreiding: hiv verspreidt zich enkel bij multipele, gelijktijdige seksuele partnerschappen, niet bij monogamie en nauwelijks bij seriële monogamie (opeenvolgende partners).

In Afrika is seks met meerdere partners tegelijkertijd en seks die generaties overschrijdt de motor van de epidemie. Jonge vrouwen worden er financieel onderhouden door 'suikeroompjes', promiscue zakenmannen, in ruil voor seks. Dat levert een moordende dynamiek. Elders worden experimenterende jongeren beschermd door hun jeugd, maar niet in Afrika. Suikeroompjes zaaien het virus in gemeenschappen van jongeren, daar spreidt het door gelijktijdige partnerschappen. Afrikaanse vrouwen besmetten zich voornamelijk in vaste relaties. In vaste relaties worden condooms niet gebruikt, onder andere omdat vrouwen graag zwanger worden. De drijvende kracht achter de heteroseksuele epidemie in Afrika is niet bepaald het tekort aan condooms. Vrouwen in Afrika zijn het slachtoffer van overspel en suikeroompjes als pooier. Afrikaanse vrouwen vinden dat evenmin leuk als u, maar ze hebben geen keuze. Afrikaanse mannen zijn net als u, monogaam met een voorliefde voor overspel als ze ermee weg kunnen. Het drama is dat Afrikaanse mannen er mee wegkomen door de rechteloosheid van de vrouw. Een katholieke paus als moreel gezagsdrager heeft daar wat over te zeggen.

De paus heeft vreselijk ongelijk waar hij seks gelijkstelt aan voortplanting. Waar kinderen niet meer sterven, is de vrouw veroordeeld tot te hoge vruchtbaarheid. Intieme seks is een unieke eigenschap van de menselijke soort, de drager van de monogame relatie. Liefdevolle seks smeedt een krachtige band tussen de ouders en behoedt daardoor hun kinderen. Met hun afschuwelijke standpunt tegen liefdevolle seks hebben de opeenvolgende pausen veel moreel krediet verloren in verwarde tijden. Maar arme en ongeschoolde mensen vinden in godsdienst waardigheid en hoop. Hiv-preventie moet coalities sluiten met de morele gezagsdragers. Je moet levenservaring opbouwen om een levenspartner te kiezen, en dus niet te jong met seks moet beginnen. Het is ongezond om seks als recreatiesport te beoefenen of je partner te bedriegen. Wie zijn vrouw besmet door overspel is een schoft, wie macht misbruikt om seks af te dwingen van jonge meisjes is een varken. Dat geldt hier, dat geldt in Afrika. Het is ontstellend om te bedenken dat 26 jaar geleden deze eenvoudige, heldere, menselijke boodschap, ondersteund door iedereen met gezag, miljoenen besmettingen had voorkomen.

Luc Bonneux is epidemioloog.